Бөлім : Ағза

ұрықтану процесі

Тірі ағзалардың көбейе алатын мүмкіншілігі — олардың ең басты қасиеттерінің бірі. Өсімдіктердің гүлдерінде тозаңданудан кейін, олардың ұрығы дами бастайды. Жануарлар шағылысқаннан кейін, олардың ұрықтанған жұмыртқаклеткаларында жаңа тірі ағза дами бастайды. Міне, осындай жағдай адамда да болады. Ер адамның жыныс мүшесінде жыныс клеткасы — сперматозоид, ал әйелдерде — жұмыртқаклетка жетіледі. Жыныс қатынасы кезінде жыныс клеткалары бір-бірімен ..

Read more

Ұйқы безі

Адам денесінде, асқазанның артқы жағында, пішіні құйрыққа ұқсайтын, етті мүшенің бар екені бұрыннан белгілі. Ұйқы безі ішкі секреция және эндокриндік бездердің жұмыстарын біріктіріп атқарады. Ол ішекке құйылатын асқазан сөлін бөліп қана қоймайды, сонымен қатар қанға глюкагон және инсулин гормондарын шығарады. Инсулиннің әсерінен, ағзадағы барлық мүшелер мен тіндер глюкозаны белсенді түрде сіңіруінен, қандағы қанттың мөлшері қалыпты ..

Read more

Ұйқы туралы мақала

Ежелгі гректер Гипнос құдайына қатты табынған, себебі олардың түсінігі бойынша, ол күн сайын түнде келіп, барлық тірі нәрсені ұйықтатып кетеді деп ойлаған. Әрине, мұның шындыққа жатпайтынын өздерің де білесіңдер, сондықтан “ұйқы — табиғаттан тыс ерекше құбылыс немесе жұмбақ нәрсе” деп қарауға болмайды. Ұйқы — бұл қалыпты құбылыс. Күні бойы шаршаған адамның ағзасы түнде ұйықтағанда, бұлшық ..

Read more

ағзаның тітіркенуі қасиеті

Адам бір жерін қатты соғып алса — даусы қатты шығып кетеді немесе ыстық нәрсеге қолың тиіп кетсе, жалма-жан қолыңды тартып аласың. Осындай жағдайларға әрбір адам өзінше жауап қайтарады. Адам денесінің осындай жауап қайтаруының мәні тірі ағзаның ең маңызды қасиетінің бірі — тітіркенгіштік болады. Оның негізі жүйке жүйесінің қызметіне байланысты. Сезім мүшесі арқылы қабылданған тітіркену, күрделі ..

Read more

тіршіліктің пайда болуы

Өзіңе өмірді сезу және көрсету оңай сияқты, бірақ тіршіліктің мәнін білу және оны түсіну өте қиын. Тіпті ғалымдар осыдан екі миллиард жыл бұрын өлі материяның тірі материяға айналу құпиясын күні бүгінге дейін толықтай ашып бере алмай отыр. Күрделі химиялық процестерге қатысатын өте күрделі заттар — белоктар пайда болғаннан кейін барып, тіршілік пайда бола бастады. Белок ..

Read more

Ересек адамда 32 тіс болады

Балабақшаға барып жүрген балаларда 20 тіс (үстіңгі жағында 10, астында -10) болады. Бұларды сүт тістер деп атайды. Сәбидің бірінші сүт тісі 6 айлығынан бастап шығады да, баланың 6—12 жас аралығында сүт тістері түсіп, оның орнына тұрақты тістері шығады және олар сүт тіске қарағанда ірі келеді. Ересек адамда 32 тіс болады, олар жоғарғы және төменгі жақтарында ..

Read more

көптеген клеткалар тіндер

Егер адам ағзасындағы мүшелерді жекелеп микроскоппен қарасақ, олардың клеткаларының және клеткааралық заттарының құрылысында айтарлықтай айырмашылықтың бар екенін көреміз. Біздің көріп тұрғанымыз, сол айырмашылықтарды көрсететін — тіндерді құрайтын негізгі “кірпіштер”. Пішіні мен құрылысы, атқаратын қызметі де бірдей ағзадағы көптеген клеткалар — тін деп аталады. Адам ағзасындағы әрбір мүше әр түрлі тіндерден құралады. Сондықтан тіндердің бірнеше түрі ..

Read more

адамның тілі

Егер адамның тілі болмаса, сөйлей алмайды және жеп отырған тамағымыздың дәмін де сезбес едік. Өйткені, оның шырышты қабатында орналасқан кішкентай бүртіктерінде дәм сезетін жүйке түйіндері болады. Бірақ, тіл тек сөйлеу және дәм сезу органдары ғана емес, ол сондай-ақ, ас қорыту жүйесінің де ең маңызды бөлігі. Егер де тілдің қалың қабаттарында орналасқан бұлшық еттер болмаса, адам ..

Read more

адамның тізесі

Аяқтың ортаңғы бөлігін тізе деп атайды. Тізенің алдыңғы жағындағы тері астынан пішіні жарты шар тәрізді, қозғалмалы сүйекті қолмен сипап анықтауға болады. Ол тізе тобығы , кейде оны тізе ұршығы деп атайды. Тізе тобығы тізе буынының жалғасы болып саналады. Бұл адам денесіндегі ең күрделі құрылымды буын деп есептелінеді. Себебі, онда үш сүйек: ортан жілік , үлкен ..

Read more

тырнақтар туралы

Тырнақ адамда, жабайы және үй жануарларында, құстарда болады. Жануарлар мен құстардың тырнақтары өте мықты, оларға өздерінің жауларынан қорғану үшін және қорегін ұстау үшін керек. Адамның тырнақтары жануарлардың тырнақтарындай мықты болмайды, бірақ бұл адам мен жануарлардың эволюциялық даму кезінде арғы тектерінде бір ұқсастықтың болғанын көрсетеді. Тырнақ адамның саусақтарының ұшын қорғайды және оларға тірек болады. Тырнақтың теріден ..

Read more